Mensapen: Feiten en cijfers
Woongebieden van Mensapen
Ruim een eeuw geleden leefden de mensapen nog in grote delen van Afrika en Azië. Tegenwoordig is hun woongebied veel kleiner.
-
Gorilla
Gorilla’s wonen in het midden en westen van Afrika, vooral op de grond, op open plekken. De zeldzame berggorilla leeft alleen in het hoge regenwoud van het vulkaangebergte in Centraal-Afrika, op de grens van de Democratische Republiek Congo (DRC), Uganda en Rwanda. De laaglandgorilla's wonen in de laaglandregenwouden van West-Afrika en de bergbossen van Oost- en Centraal-Afrika.
-
Chimpansee
Chimpansees leefden vroeger in 26 Afrikaanse landen. Nu komen ze nog voor in 21 Afrikaanse landen, van het westen tot het oosten van Afrika. Hoewel ze ook op de grond leven, klimmen chimpansees veel meer dan gorilla's. Ze leven vooral in dichtbegroeide bossen, maar ook in savanne-achtige gebieden.
-
Bonobo
De bonobo vind je alleen in het regenwoud van het Congobekken in de Democratische Republiek Congo (het voormalige Zaïre). Deze soort is pas in 1929 ontdekt. Bonobo's leven vooral in boomtoppen en komen veel minder op de grond dan chimpansees.
Orang-oetan
De orang-oetan is de enige roodharige mensaap. Er zijn twee soorten orang-oetans. De ene leeft op het Indonesische eiland Sumatra en de andere op Borneo. Vroeger woonden ze op de hele zuidoostelijke punt van Azië. Orang-oetans zitten bij voorkeur hoog in de boom. Hieraan danken ze hun naam ‘bosmens’.
Pienter en behendig
Mensapen verschillen onderling in karakter en intelligentie. De gorilla's zijn de goedzakken onder de grote primaten. Het zijn rustige vredelievende dieren. Dat gaat wel anders bij de chimpansees. Die kunnen heel lief zijn voor elkaar, maar ook luidruchtig, agressief en soms zelfs wreed. Onderlinge ruzies komen bij chimpansees regelmatig voor. Ook orang-oetan mannen kunnen af en toe eens vechten. Maar alleen als ze zich door andere mannen aangevallen voelen. De bonobo lost problemen en opwinding liever op met liefkozingen en seks.
Mensapen staan bekend om hun slimheid. Heel bijzonder is dat zij zichzelf herkennen in een spiegel. Ze hebben al heel snel door dat er niet een soortgenoot tegenover ze staat, maar dat ze het zelf zijn. Sommige mensapen versieren zichzelf zelfs als ze voor een spiegel worden gezet. Bijvoorbeeld door stro of takjes op hun hoofd te leggen. Wetenschappers denken daarom dat de meeste mensapen een zelfbewustzijn hebben. Ander onderzoek laat zien dat mensapen slim genoeg zijn om werktuigen te gebruiken. Zo gebruiken chimpansees bijvoorbeeld takjes om honing uit bijennesten te vissen of stenen om noten mee te kraken.
Mensapen staan bekend om hun slimheid. Heel bijzonder is dat zij zichzelf herkennen in een spiegel. Ze hebben al heel snel door dat er niet een soortgenoot tegenover ze staat, maar dat ze het zelf zijn. Sommige mensapen versieren zichzelf zelfs als ze voor een spiegel worden gezet. Bijvoorbeeld door stro of takjes op hun hoofd te leggen. Wetenschappers denken daarom dat de meeste mensapen een zelfbewustzijn hebben. Ander onderzoek laat zien dat mensapen slim genoeg zijn om werktuigen te gebruiken. Zo gebruiken chimpansees bijvoorbeeld takjes om honing uit bijennesten te vissen of stenen om noten mee te kraken.
Soorten mensapen
Mensapen laten zich lastig tellen. Soms omdat ze erg schuw zijn, maar ook omdat veel van de dieren in oorlogsgebied leven. Bovendien is het dichte regenwoud moeilijk toegankelijk voor onderzoekers. Hieronder volgt een overzicht van de soorten en ondersoorten. Meer informatie over bijvoorbeeld aantallen is te vinden in de Dierenbibliotheek:
- Westelijke gorilla (Gorilla gorilla): de westelijke laaglandgorilla en de Cross River gorilla.
- Oostelijke gorilla (Gorilla beringei): de oostelijke laaglandgorilla en de berggorilla.
- Chimpansee (Pan troglodytes): de westelijke, de centrale, de oostelijke en de Nigeria-Kameroen chimpansee
- Bonobo (Pan paniscus)
- Sumatraanse orang-oetan (Pongo abelii)
- Borneose orang-oetan (Pongo pygmaeus): de centrale Borneose, de noordwestelijke Borneose en de noordoostelijke Borneose orang-oetan