Verhalen uit het veld

Tijdens de anderhalf uur durende vlucht van Fairbanks naar Huslia, zien we onder ons uitgestrekte vlaktes, rivieren en moeraslanden. Er zijn prachtig gevormde patronen en met sneeuw bedekte bergen in de verte. Net wanneer ik de eerste menselijke nederzetting zie, duiken we naar beneden en landen we in Huslia.

Huslia is een klein dorpje waar overwegend Koyukon Athabaskanen wonen, de oorspronkelijke bewoners van Alaska. Al duizenden jaren zijn zij afhankelijk van de natuur voor het wild en de vis die zij nodig hebben om te overleven. Maar de laatste tijd zien zij overal om zich heen ingrijpende veranderingen plaatsvinden. Zo bevriezen de rivieren steeds later en breken ze ook steeds eerder weer open. Dit betekent veel voor de bevolking die ver van het volgende stadje woont. Er zijn immers geen wegen, zodat ze zich het grootste gedeelte van het jaar moet verplaatsen op sneeuwscooters die je alleen kunt gebruiken bij stabiele sneeuw- en ijsomstandigheden.
We worden op het vliegveld welkom geheten door Orville Huntington, medevoorzitter van het Alaskan Native Science Committee, die het idee voor het klimaatgetuigen project kreeg, en George Attla Jr., onze gastheer. George is een legendarische hondendrijver en hij is geboren en getogen in Huslia. Tientallen jaren heeft hij iedereen verslagen in races overal in Noord-Amerika.

Op een warme en zonnige dag als vandaag duurt het niet lang of we hebben het over hoe de winters zijn veranderd. Zo geven de inwoners van Alaska de opwarming van de aarde er bijvoorbeeld de schuld van dat hun warmtegevoelige honden vorige maand de Iditarod, de langste hondenrace ter wereld, hebben verloren van een Noor.

De middag bij George vliegt voorbij met koffie en gesprekken over hondenraces. Zijn huis lijkt dit weekend wel het middelpunt van alle activiteiten: tal van vrienden en familieleden wippen even aan om een hapje te eten. Ik hoor hoe het was om op te groeien in een Indiaanse gemeenschap toen blanken Alaska nog maar net hadden “ontdekt”. Hoe er alleen voor eigen gebruik werd gejaagd en verbouwd en men het hoofd nauwelijks boven water kon houden. En hoe de kennis van de natuur van generatie op generatie wordt overgedragen.
 

De laatste dag van het dorpsfeest en het weer is even fantastisch als gisteren. Maar de temperatuur is gedaald en mijn groene muts is niet langer voldoende om de kou tegen te gaan. Dus ik ruil hem om voor een dikker exemplaar.

Het huis van George is nog steeds de plek waar alles gebeurt. Oud en jong komt even aan. Een van de bezoekers is Sidney Huntington, een negentigjarige die de prachtigste verhalen vertelt. Hij heeft zijn hele leven geleefd van de jacht en de visserij en hij heeft in de loop der jaren heel wat veranderingen meegemaakt. En dat geldt zowel voor de manier van leven als voor de natuur zelf. Sidney blijkt zelfs een boek te hebben geschreven over het leven aan de Koyukuk Rivier.
Wanneer je in een dorp komt en een beeld krijgt van het leven daar, dan kun je wel eens vergeten dat de natuur altijd verandert, en niet alleen door het klimaat. “Ik schoot mijn eerste eland in 1929”, vertelt Sidney. “Vóór die tijd waren er geen elanden in dit gebied; ze kwamen uit Canada hier naartoe”. Nu is de elandpopulatie de dichtste in de staat. En samen met de elanden zijn ook de wolven verschenen.

We kunnen niet de hele dag blijven zitten. Want de vrouwen en de “oudjes” moeten nog van start in de hondenrace. George heeft er duidelijk plezier in; hij mag zijn oude hobby weer eens uitoefenen en waarschijnlijk voor het eerst in zijn leven wint hij de “poedelprijs”.

‘s Middags is er een speciale maaltijd voor alle inwoners – ze verzamelen zich in het gemeentehuis en brengen allemaal zelfgemaakte gerechten mee. Er wordt elandvlees, zalmmousse, soep en bessenpudding voor mij op tafel gezet. Heerlijk, gewoon! Ik hoefde die dag verder niets meer te eten.

Sinds een aantal maanden werken middelbare scholieren in Huslia aan een radioprogramma over klimaatverandering. Ze hebben een aantal ouderen in hun gemeenschap geïnterviewd en zijn urenlang bezig geweest om de opnames te verwerken. Het eindresultaat zal in heel Alaska worden uitgezonden, zodat iedereen op de hoogte wordt gebracht van de gevolgen van klimaatverandering.

Terwijl we de afwas doen wil George alles horen over het project over klimaatverandering dat we samen met de scholieren doen en de opnames die zijn gemaakt. Kathy, de persoon die de scholieren leert om audio-opnames te maken, legt uit dat het om een onderwijsproject gaat, maar George heeft een andere mening: 'Dat is allemaal goed en wel, maar weet je, dat gebeurt allemaal door ons, de mens, dus wat we eigenlijk moeten doen is de hele wereld vertellen wat er aan de hand is!'

Het is maandagochtend en nog kouder dan gisteren. Ik zie veel vermoeide gezichten op school na het dorpsfeest dat het hele weekend heeft geduurd.
We ontmoeten docente Sharon Strick en haar journalistiekgroep. Dit zijn de leerlingen die aan het radioprogramma over klimaatverandering werken.

We ontmoeten docente Sharon Strick en haar journalistiekgroep. Dit zijn de leerlingen die aan het radioprogramma over klimaatverandering werken. Volgende week brengen de leerlingen een bezoek aan Fairbanks om daar een echte radiostudio van binnen te bekijken. Bovendien ontmoeten ze een aantal wetenschappers die zich bezighouden met klimaatverandering. Kathy doet er werkelijk alles aan om ervoor te zorgen dat de leerlingen zoveel mogelijk van het project opsteken.

Het radioprogramma is niet het enige klimaatproject waar op school aan wordt gewerkt. Iedere week gaat een groep leerlingen uit de lagere klassen naar een meer in de buurt van Huslia om de dikte van het ijs, de dikte van de sneeuw en nog veel meer te meten. De gegevens worden ingevoerd in een database, zodat het klimaat in Alaska kan worden gevolgd. Direct na school gaan we naar het meer. “22,5” en “9,1 negatief” klinkt het om ons heen. De kinderen zijn al ervaren wetenschappers en het aflezen vindt snel en efficiënt plaats.

Op de terugweg laat Orville ons zien hoe erg de sparren te lijden hebben gehad onder de hitte van afgelopen zomer. In Huslia was het drie maanden lang meer dan 30 graden en de spar is niet berekend op zoveel warmte. Een echte sneeuwrijke winter komt tegenwoordig nog maar eens in de tien jaar voor.

’s Avonds brengen we een bezoek aan een van de hoogbejaarde inwoners van Huslia, “Tante Catherine”. Wij zijn vol bewondering over het prachtige kralenwerk en de fascinerende verhalen die zij weet te vertellen. Ook zij heeft het over de verandering van het klimaat: “Ze moeten met hun vingers van de maan afblijven, weet je. Onze voorouders zeiden al dat er iets zou gaan veranderen als ze ooit mensen naar de maan zouden sturen. Want de maan heeft met het weer te maken. En zie je nu wat er van is gekomen?”

Vanochtend praten Matt, een leerling van de middelbare school in Anchorage, en ik met de klas over klimaatverandering en het noordpoolgebied. Ik vertel de leerlingen over andere klimaatgetuigenprojecten in Fiji en de Himalaya in Nepal. Ik wil graag dat ze weten en begrijpen dat ze deel uitmaken van een groter geheel.

Sheila Esmailka zegt: “Weet je, de mensen hier in Huslia kunnen niet veel doen om het probleem op te lossen. Ze kunnen weinig anders dan er maar gewoon aan wennen”. Wanneer je er middenin zit, zie je soms niet meer dat je er WEL iets aan kunt doen. Hopelijk inspireert het verhaal van deze leerlingen een heleboel mensen om hun gewoontes te veranderen of voor groene stroom te kiezen. Het Wereld Natuur Fonds probeert dat zoveel mogelijk te stimuleren door zoveel mogelijk bekendheid te geven aan de gevolgen van klimaatverandering voor natuur en mensen overal ter wereld.

Na de bijeenkomst op school heb ik een goed gesprek met Orville over hoe het dorp en het WWF ook na dit project kunnen blijven samenwerken. En op het laatste moment heeft George Attla nog een grote verrassing voor me….

Volgens George kan ik Huslia natuurlijk niet verlaten zonder op een slee achter een hondenteam gezeten te hebben. Vijf honden worden aangelijnd, de lijn wordt strakgetrokken, ik laat de rem los en daar gaan we. Of nee, toch niet. Daar gaan DE HONDEN! Ik verlies al bij de eerste de beste hobbel de macht over de slee en nog geen seconde later zie ik één grote kluwen honden. Ze staan verbaasd op, schudden eens met hun staart en ze vragen zich waarschijnlijk af waarom ze in hemelsnaam naar die stomme vreemdeling hebben geluisterd.

Maar de tweede keer gaat het beter. Ik suis met de vijf honden van George Attla jr. door de bossen in de binnenlanden van Alaska... Ik kan het gewoon niet geloven! Werkelijk niet!

Het moment is aangebroken om Huslia weer te verlaten en “terug te keren naar de echte wereld”, zoals ze hier zeggen. Deze ervaring is voor mij een ongelofelijk inspirerende ontmoeting geweest met een aantal fantastische mensen en een gemeenschap die erg bevlogen is.

Het meest opvallend is dat ik mij tot mijn bezoek nauwelijks had gerealiseerd hoeveel voordelen het werk van de leerlingen met zich meebrengt. Voor het WWF zijn hun radioprogramma’s en de diashow hulpmiddelen om mensen te motiveren iets te ondernemen. Hierdoor kunnen we de wereld laten luisteren naar de mensen die zich geconfronteerd zien met uitdagingen waar ze vroeger nooit iets mee te maken hebben gehad. We hopen dat hierdoor veel meer mensen worden geïnspireerd om te besparen op hun energieverbruik en gaan vragen om een andere vorm van energie.
Door hier te zijn en de mensen aan het werk te zien, heb ik veel waardering voor dit alles gekregen. En de gastvrijheid en openheid van de mensen hier maakt alles nog veel aantrekkelijker. Logisch toch dat ik zeer geïnspireerd ben geraakt?

Ik verlaat Huslia met een sterk gevoel van verantwoordelijkheid om de wereld te laten zien wat er aan de hand is. Willen we deze ongecontroleerde verandering in onze natuur echt laten doorgaan? Natuurlijk niet. Kom op, mensen. Tijd om er wat aan te doen!