Vissersboot in Denemarken, Europa

Bedreigingen Noordzee

Het grootste natuurgebied van Nederland wordt te intensief gebruikt

Het Nederlandse deel van de Noordzee is één van de meest intensief gebruikte zeeën ter wereld. Zo is het een belangrijke bron voor zandwinning, wordt er veel gevist en gebruikt defensie de zee als oefenterrein. Langs de kust vindt veel recreatie plaats. Door dit intensieve gebruik staat het leven onder water onder druk.

Nationale en internationale scheepvaartroutes, winning van aardolie en -gas, kabels en leidingen die windparken en mijnbouwplatforms verbinden met het land... Gaat dit over een industriegebied? Nee. Het zijn activiteiten die je in het grootste natuurgebied van Nederland vindt: onze Noordzee.

De 3 belangrijkste bedreigingen voor de Noordzee:

  1. Economische activiteit
  2. Vervuiling
  3. Klimaatverandering

1. Economische activiteit

Nationale en internationale scheepvaartroutes lopen dwars door het Nederlandse deel van de Noorzee. Vooral overbevissing en schadelijke vistechnieken verstoren de balans in het leven onder water in de Noordzee. De visserij heeft zich de afgelopen decennia enorm ontwikkeld. Netten zijn groter geworden en worden aan elkaar gekoppeld tot kilometers lengte. Radars en satellieten kunnen scholen vis steeds makkelijker traceren. Wereldwijd wordt ongeveer 85 procent van de commerciële vissoorten maximaal of zelfs overbevist.

Vistechnieken die ernstige schade toebrengen:

  • Bij boomkorvisserij wordt gevist op bodemvissen zoals schol en tong met een sleepnet met wekkerkettingen. Doordat de netten en kettingen over de bodem trekken, tasten ze alles wat daar leeft aan. Zoals zeesterren en kokerwormen die een natuurlijk rif op de Noordzeebodem vormen.
  • De vistechniek ‘flyshoot’, te herkennen aan de nettenrollen achterop een schip. Een groot stuk zeebodem wordt omsloten door lange kabels en een net. Daarna worden de kabels naar het schip toegehaald, zodat de vissen door de lijnen worden opgejaagd. Deze techniek is schadelijk voor de bodem en vist ook weinig selectief (dat betekent veel onnodige bijvangst).
  • Sleepnetten van garnalenschepen vegen overal waar ze vissen over de bodem. Zo bedekken ze het leven met een nieuwe laag zand.

Tegenwoordig wordt steeds meer geëxperimenteerd met elektrisch vistuig (pulsvisserij). Een verbetering ten opzichte van de oude methoden is dat de netten minder zwaar zijn. Daardoor is minder stookolie nodig voor de vissersschepen. Er wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar de gevolgen van elektrisch vissen op het Noordzeeleven.

2. Vervuiling

Plastic soep vormt een gevaar voor de oceanen, waaronder de Noordzee. De gigantische hoeveelheden plastic in zee hebben een enorme invloed op de gezondheid van zeedieren en daarmee op het hele ecosysteem, dus ook op onszelf.

3. Klimaatverandering

Klimaatverandering is een van de belangrijkste uitdagingen voor de wereld van vandaag en een grote bedreiging voor mens en natuur. Een radicale verandering in de energiebronnen die we gebruiken is dan ook hard nodig. In het energieakkoord voor duurzame groei in Nederland is afgesproken dat in 2023 16% van de energie duurzaam wordt opgewekt. Daarom worden er de komende jaren veel windmolenparken op de Noordzee gerealiseerd.

Windmolenparken buiten beschermde gebieden

Goede ruimtelijke ordening op de Noordzee is belangrijk. Zo krijgen onder andere de energietransitie én bescherming en herstel van de Noordzeenatuur de benodigde ruimte. Een voorbeeld: door windmolens te bouwen ontstaat een harde ondergrond op de zeebodem, wat meer biodiversiteit kan opleveren. Het zorgt echter ook voor een wezenlijke verandering van het onderwaterleven, dat juist beschermd en hersteld moet worden. WNF vindt het belangrijk dat de natuur minimale schade oploopt bij locatiekeuze en bouw van windmolenparken op zee. Bijvoorbeeld door toekomstige windmolenparken buiten de waardevolle en beschermde gebieden van de Noordzee te bouwen.

Meer over het leven onder water in de Noordzee.

Wat kun jij doen?

Gelukkig kun je zelf ook helpen om haaien en roggen te beschermen. Drie tips:

1. Eet duurzaam gevangen vis

Eet je vis? Kies dan voor duurzaam gevangen vis, te herkennen aan het MSC-keurmerk. Bekijk ook de VISwijzer en download de app.

2. Haaien- en roggeneieren zoeken

Zoek op het strand naar haaien- en roggeneieren! De beste tijd is na stormachtig weer als er zeewier en andere aanspoelsels op het strand liggen. Een speciale zoekkaart helpt je met vinden en herkennen van de eieren.

Iets bijzonders gevonden? Maak melding van je vondst bij Shark Trust.

3. Beach clean-up

WNF heeft de afgelopen jaren met een eigen etappe meegedaan aan de landelijke Beach clean-up. Maar je kunt natuurlijk ook je eigen beach clean-up organiseren; gezellig met familie of vrienden in de zoute zeelucht het Noordzeestrand weer wat schoner maken.