Steenbolken op vaderdagwrok in de Noordzee

Bescherming Noordzee

Bij ´Noordzee´ denken de meeste mensen niet direct aan een boeiend waterleven. Toch liggen er prachtige riffen in de vorm van scheepswrakken en grindbanken. Deze riffen zijn enorm belangrijk voor het leven in zee; als schuilplaats, kraamkamer en voor voedsel. Natuurorganisaties en wetenschappers roepen al tientallen jaren dat de Noordzee beter beschermd moet worden tegen negatieve invloeden, zoals intensieve visserij en vervuiling. Anno 2018 is minder dan één procent van de Noordzee beschermd tegen visserij die de bodem omwoelt. En de gebieden die in aanmerking komen voor bescherming (Natura2000 of KRM-gebied), worden nog steeds intensief bevist.

Daarom wil WNF dat een aantal specifieke plekken in de Noordzee die belangrijk zijn - bijvoorbeeld vanwege de bodemstructuur of het vele leven dat er voorkomt - beschermd wordt. Als we ze bovendien in een netwerk met elkaar kunnen verbinden, dan kan de onderwaternatuur in de Noordzee goed herstellen.

Beschermde gebieden Noordzee

Doggersbank

De Doggersbank is een rijk voortpantings- en leefgebied voor schol, wijting en kabeljauw. Dat trekt grote aantallen zeevogels zoals Jan van Genten en noordse stormvogels aan. Ook witsnuitdolfijnen, bruinvissen en zelfs dwergvinvissen komen hier op de vis af. Het Duitse deel is sinds 2004 al beschermd gebied waar niet gevist mag worden. Nu het Verenigd Koninkrijk, Nederland en Denemarken – die zeggenschap hebben over deze internationale Doggersbank - nog!

Noordkrompgebied

De bedreigde noordkromp is een langlevend schelpdier (in 2007 werd bij IJsland een exemplaar van 420 jaar opgevist!), die steeds zeldzamer wordt in de Noordzee. Wetenschappers ontdekten dat het dier in het Noordkrompgebied nog vrij veel voorkomt. Er wordt hier relatief weinig gevist, waardoor de bodem nog redelijk ongerept is. Ook andere schelpdieren profiteren daarvan.

Centrale Oestergronden

De uitgestrekte oesterbanken (natuurlijke riffen in de Noordzee) die hier voorkwamen zijn verdwenen door andere grootschalige visserij en ziekten. Mede dankzij de slibrijke bodem is er nog veel ander bodemleven: zeldzame bodemdieren, zoals de noordkromp en het burchtenkreeftje. Daar komen ’s zomers tienduizenden noordse stormvogels op af.

Klaverbank

De Klaverbank de enige grindbank in het Nederlandse deel van de Noordzee waar, naast zand en schelpen, ook grote stenen voorkomen. Dat trekt veel leven aan. Je vindt hier de meest verschillende soorten van de Noordzee: dodemansduim, een lederkoraal, en haring en rog zetten hier hun eieren af. Het hele jaar door komen er veel zeevogels, waaronder grote jagers en zeekoeten, maar ook zeezoogdieren als de dwergvinvis.

Friese Front

Dit gebied is uniek in de wereld. Het is de overgang tussen de ondiepe zandgronden van de zuidelijke Noordzee en de diepere slibbodems van de Oestergronden. Hier komen watermassa’s samen en er zinkt veel voedsel naar de bodem. Zo’n voedselrijkgebied trekt talloze bodemdieren, vis, zeezoogdieren en zeevogels aan.

Borkumse Stenen

Borkumse Stenen is een bijzonder zeegebied ten noorden van Schiermonnikoog op de grens met Duitsland. Het grind, grote keien en velden van schelpkokerwormen vormen hier een natuurlijk Noordzeerif. Vissen en andere zeedieren zoals anemonen, sponzen, dodemansduim met verschillende soorten kreeften, krabben en vissen kunnen tussen het grind en de stenen leven en schuilen. Duitsland heeft haar deel al als natuurgebied beschermd; Nederland nog niet.

Kustzee

De Kustzee (de hele Nederlandse kuststrook tot 20 meter diep) is een voedselrijk gebied, met schelpdierbanken en een kraamkamer voor onder andere tong en schol. ’s Zomers eten er talloze broedvogels als sterns, futen en meeuwen, ’s winters rood- keelduikers en zwarte zee-eenden. Voor miljoenen trekvogels is de kustzone een belangrijke pleisterplaats.

Bruine Bank

De Bruine Bank is een hoge zandbank in de Noordzee, omgeven door een diepere zeebodem. Het is rijke paaigrond voor bot en schol en ook bruinvissen komen er voor. In de winter vormt het gebied een belangrijke pleisterplaats voor zeekoeten, alken en zilvermeeuwen.

Zeeuwse Banken

De Zeeuwse Banken lopen door in de kustzone en het Belgische deel van de Noordzee. Zandbanken als deze zorgen

voor allerlei zeeleven vanwege de vele bodemdieren zoals zeesterren en kokerwormen. Ten opzichte van andere gebieden zwemt er op de Zeeuwse banken relatief veel vis zoals tong en steenbolk, en ook de beschermde kleine pieterman (een vis die flink kan steken) vindt er z’n thuis.

Verduurzaming visserijsector

Daarnaast werkt WNF aan werkt aan verduurzaming van de visserijsector, zowel de visserij als de handel. We doen dat door:

  • Samen met vissers te zoeken naar innovatieve, duurzame vangstmethoden. Bijvoorbeeld door vangstmethoden te ontwikkelen die minder bodemberoering en/of bijvangst met zich meebrengen. Hieraan werken we vooral binnen het Droomfonds Haringvliet programma, waarin in de garnalenvloot nieuwe netten worden getest, die minder grote vissen bijvangen.
  • Ook zetten we in op de instelling en beperking van vangstquota, zodat soortenpopulaties zich kunnen herstellen.
  • En we werken aan bewustwording bij consumenten, retail en horeca met bijvoorbeeld de VISwijzer en de Duurzame Visweek.

Lees meer over het leven in de Noordzee

Tongschar op wrak, Nederland, Noordzee

Wat kun jij doen?

Gelukkig kun je zelf ook helpen om haaien en roggen te beschermen. Drie tips:

1. Eet duurzaam gevangen vis

Eet je vis? Kies dan voor duurzaam gevangen vis, te herkennen aan het MSC-keurmerk. Bekijk ook de VISwijzer en download de app.

2. Haaien- en roggeneieren zoeken

Zoek op het strand naar haaien- en roggeneieren! De beste tijd is na stormachtig weer als er zeewier en andere aanspoelsels op het strand liggen. Een speciale zoekkaart helpt je met vinden en herkennen van de eieren.

Iets bijzonders gevonden? Maak melding van je vondst bij Shark Trust.

3. Beach clean-up

WNF heeft de afgelopen jaren met een eigen etappe meegedaan aan de landelijke Beach clean-up. Maar je kunt natuurlijk ook je eigen beach clean-up organiseren; gezellig met familie of vrienden in de zoute zeelucht het Noordzeestrand weer wat schoner maken.

Dieren in de Noordzee

Pijlstaart rog in de Noordzee
Borkumse stenen vol leven
Steenbolken op vaderdagwrak in de Noordzee