Een terugtrekkende gletsjer bij Recherchefjorden op westelijk Spitsbergen

Bedreigingen voor de Noordpool

Het Noordpoolgebied ziet er misschien wel ruig en onverwoestbaar uit, maar in werkelijkheid is de natuur er heel kwetsbaar. Er kunnen maar weinig dier- en plantensoorten in de extreme kou leven. Valt er een diersoort weg, dan is de voedselketen direct verstoord en is het ook niet een-twee-drie hersteld (als dat al kan). Als bijvoorbeeld krill (superkleine garnaalachtigen) verdwijnt, dan hebben onder meer kabeljauw, haring en de Groenlandse walvis nauwelijks voedsel meer.

Smeltend ijs

Er dreigt veel te veranderen in het Noordpoolgebied. Door de opwarming van de aarde smelt het zee-ijs. Dat heeft grote gevolgen voor de mensen en dieren die er leven. Zo is de ijsbeer afhankelijk van zee-ijs om te kunnen jagen. Zonder dit ijs kan hij zijn vetreserves voor de winter onvoldoende aanvullen.

Ironisch genoeg stijgt de temperatuur op de Noordpool twee keer zo snel als op de rest van de aarde. Dat komt omdat een slinkende ijskap steeds minder zonlicht weerkaatst. Het zonlicht wordt dan juist geabsorbeerd en omgezet in warmte, waardoor het ijs nog sneller smelt (het ‘albedo-effect’).

Olie- en gas, visserij en scheepvaart

Dankzij het smeltende ijs wordt de Arctische zee toegankelijk voor olie- en gaswinning. Ook kunnen vrachtschepen en visserijschepen makkelijker door het gebied varen. Maar boringen en scheepvaart in het extreme Noordpoolklimaat zijn risicovol en bij een ongeluk zijn de gevolgen niet te overzien. Reddingsoperaties zijn in het afgelegen, ruige gebied heel lastig en er is geen techniek voorhanden om olievervuiling onder deze omstandigheden op te ruimen. Ook geven boringen en scheepvaart flinke geluidsoverlast. Door herrie onder water kunnen zeezoogdieren gedesoriënteerd raken en niet meer met elkaar communiceren.

Vervuiling

Het Arctisch gebied is de verzamelplek van alle zeestromen van het noordelijk halfrond. Hier komt dus ook de vervuiling uit de zeeën en oceanen samen. De rotzooi hoopt zich op en komt in de voedselketen terecht. In de lichamen van ijsberen en walrussen vinden we grote concentraties PCB’s, kwikzilver en cadmium. Dat is zeer schadelijk voor hun immuun- en voortplantingssysteem. Die chemicaliën zijn daarin terechtgekomen via dezelfde vissen, kreeften en schelpdieren die ook wij op ons menu hebben staan…

Bescherming van de Noordpool

Dieren op de Noordpool

Een groenlandse walvis zwemt net onder het ijs in de Noordelijke IJszee